Το έπος του ’40 στο Πολεμικό Μουσείο Θεσσαλονίκης: Η μοιραία διαταγή και η εκτέλεση του ήρωα-λοχία


Στολές αξιωματικών, επιστολές, φωτογραφίες, όπλα, εφημερίδες εποχής από την περίοδο του ηρωϊκού έπους του 1940- 41 βρίσκονται σε μια μεγάλη αίθουσα στο Πολεμικό Μουσείο της Θεσσαλονίκης. Εκεί, μεταξύ άλλων ιστορικών αντικειμένων, βρίσκονται σε μια γωνιά και προσωπικά αντικείμενα και φωτογραφίες της τραγουδίστριας της νίκης, Σοφίας Βέμπο.
Στην καρδιά της Θεσσαλονίκης, πίσω από το Γ΄ Σώμα Στρατού, στην οδό Γρ. Λαμπάκη 4 βρίσκεται το Πολεμικό Μουσείο Θεσσαλονίκης.
Στρατιωτικά οχήματα, οπλοπολυβόλα άλλης εποχής, μια πελώρια νάρκη, ακόμα και ένα αεροσκάφος της Πολεμικής Αεροπορίας F5 βρίσκονται στον αύλειο χώρο του Μουσείου μαγνητίζοντας τα βλέμματα των περαστικών και όσων το επισκέπτονται.
Εντός του Μουσείου όμως ξεχωριστή θέση έχει η συλλογή του δημοσιογράφου και βουλευτή Θεσσαλονίκης της ΝΔ, Κώστα Γκιουλέκα, την οποία δώρισε στο Πολεμικό Μουσείο Θεσσαλονίκης και φέρει τον τίτλο «Έτσι πολεμήσαμε το ΄40-΄41».
Από τα μικρά του χρόνια έως και σήμερα ο κ. Γκιουλέκας ψάχνει συγγενείς και οικογένειες των ηρώων που πολέμησαν το 1940 στον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο, αλλά και μετά ενάντια στους Γερμανούς, και τους πείθει να δωρίσουν προσωπικά και σημαντικά για την Ελληνική Ιστορία αντικείμενα που έχουν στην κατοχή τους.
Κατά την είσοδο στην αίθουσα όπου εκτίθεται μόνιμα η συλλογή, είναι στημένο ένα πρόχειρο οχυρό όπως αυτά που έφτιαχνα οι Έλληνες στρατιώτες στα βουνά της Αλβανίας κατά τον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο.
Στολές αξιωματικών και στρατιωτών του ελληνικού στρατού, στολές από νοσηλεύτριες και γιατρούς που βρέθηκαν στα μετόπισθεν για την περίθαλψη των τραυματιών, επιστολές στρατιωτών στους οικείους τους, σπαθιά και όπλα, φωτογραφίες, διαταγές, ακόμα και εφημερίδες της εποχής «μεταφέρουν» τον επισκέπτη του Πολεμικού Μουσείου στο ηρωικό έπος του 1940.
Ακόμα και στολές Γερμανών, Ιταλών, αλλά και Βρετανών στρατιωτών βρίσκονται σε προθήκες της αίθουσας που ξεχειλίζει σελίδες από την ιστορία και τους αγώνες του τόπου.
Ανάμεσα στις στολές των αξιωματικών είναι κι αυτές του Αλέξανδρου Παπάγου, αρχιστράτηγου των ελληνικών δυνάμεων και του αξιωματικού Σωκράτη Δημαράτου που στον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο ηγήθηκε της πρώτης νίκης. Παρουσιάζονται, επίσης, και προσωπικά αντικείμενα της τραγουδίστριας της νίκης, Σοφία Βέμπο.

Η τρυπημένη από σφαίρα διαταγή επίθεσης

«Ήταν Δεκέμβριος του 1940, έξω από το Λεσκοβίτη στη Βόρειο Ήπειρο στο ύψωμα Ζιαμπέργιανι. Επρόκειτο να γίνει μια επίθεση από τους Έλληνες για να ανακαταλάβουν ένα ύψωμα που το κατείχαν οι Ιταλοί. Επικεφαλής του λόχου ο Γιώργος Μιχαλάκης από τα Σπάτα της Αττικής» αφηγείται ο κ. Γκιουλέκας.
Την παραμονή της επίθεσης ο Λοχαγός Γ. Μιχαλάκης έγραψε χειρόγραφα σε χαρτί τη διαταγή και την κοινοποίησε στο λόχο του.
Ο υπολοχαγός ζήτησε από τον Μιχαλάκη να του επιτρέψει να ηγηθεί της επίθεσης όμως «ο ήρωας λοχαγός Μιχαλάκης του απάντησε ότι θα πάει ο ίδιος γιατί εάν κάποιος κινδύνευε ας ήταν ο ίδιος που είχε προλάβει να δει το παιδί του να γίνεται δύο ετών, ενώ ο υπολοχαγός είχε πάρει γράμμα από το σπίτι του ότι γεννήθηκε το παιδί του».
Τελικά την ημέρα της επίθεσης μια σφαίρα χτύπησε κατάστηθα τον λοχαγό Μιχελάκη και «άφησε την τελευταία του πνοή πάνω στα βορειοηπειρωτικά βουνά».
«Η σφαίρα τρύπησε τη διαταγή που είχε ο λοχαγός στη δεξιά τσέπη και ποτίστηκε με το αίμα του» είπε ο κ. Γκιουλέκας δείχνοντας τη διαταγή με την τρύπα από τη μοιραία σφαίρα.
Η τρυπημένη από σφαίρα διαταγή επίθεσης του Γ. Μιχαλάκη - Sputnik Ελλάδα, 1920, 25.10.2021
Η τρυπημένη από σφαίρα διαταγή επίθεσης του Γ. Μιχαλάκη

Οι φωτογραφίες από την εκτέλεση του λοχία Δημητρίου Ίτσιου

Στις 6 Απριλίου του 1941 κατά την επίθεση των Γερμανών ο λοχίας Δημήτρης Ίτσιος με δύο στρατιώτες του βρισκόταν στο πολυβολείο 8 σε μια πλαγιά του όρους Μπέλες (σ.σ. σύνορα με Βουλγαρία) απ' όπου προσπαθούσαν να μπουν οι ναζιστικές δυνάμεις της Γερμανίας.
«Ο λοχίας Ίτσιος καθήλωσε με το πολυβόλο του την περιοχή. Οι Γερμανοί δεν μπορούσαν να προσπελάσουν το σημείο, να κατακτήσουν το πολυβολείο, ενώ πάρα πολλοί Γερμανοί σκοτώθηκαν από τα πυρά του πολυβόλου του Ίτσιου» αφηγήθηκε ο κ. Γκιουλέκας.
Ο λοχίας Δημήτρης Ίτσιος - Sputnik Ελλάδα, 1920, 25.10.2021
Ο λοχίας Δημήτρης Ίτσιος
Κάποια στιγμή όμως οι σφαίρες τελείωσαν και ο λοχίας Ίτσιος μαζί με τους στρατιώτες του παραδόθηκαν.
«Με διερμηνέα ο διοικητής της μονάδας των Γερμανών ζήτησε να μάθει ποιος είναι ο επικεφαλής του πολυβολείου. Ο μικρόσωμος λοχίας από τα Άνω Πορρόϊα παρουσιάστηκε και ανέφερε ότι ήταν ο επικεφαλής. Τότε ο Γερμανός διοικητής τον χαιρέτισε στρατιωτικά, του είπε "συγχαρητήρια, πολεμήσατε γενναία" και του έδειξε το πεδίο μπροστά από το πολυβολείο που ήταν γεμάτο πτώματα Γερμανών στρατιωτών. Του είπε "αυτό το έργο είναι δικό σας" και την ίδια στιγμή έδωσε εντολή να τον εκτελέσουν. Ο λοχίας Ίτσιος εκτελέστηκε εκεί στο πεδίο της τιμής» περιέγραψε ο κ. Γκιουλέκας.
Η ιστορία όμως του γενναίου λοχία Ίτσιου δεν τελειώνει εδώ. Πριν από περίπου 10 χρόνια ένας υπερήλικας Γερμανός φτάνει στα Άνω Πορόϊα Σερρών. Λίγο πιο ψηλά βρισκόταν το πολυβολείο 8. Ο Γερμανός ζητά από τους κατοίκους να τον πάνε στην περιοχή για να το δει. Ήταν ένας από τους Γερμανούς στρατιώτες που τότε στις 6 Απριλίου μαζί με τις γερμανικές δυνάμεις εισέβαλαν στη χώρα μας.
Η εκτέλεση από Γερμανούς του Λοχία Δημήτρη Ίτσιου στο πολυβολείο 8 - Sputnik Ελλάδα, 1920, 25.10.2021
Η εκτέλεση από Γερμανούς του Λοχία Δημήτρη Ίτσιου στο πολυβολείο 8
Οι κάτοικοι της περιοχής του λένε, όπως μας αφηγείται ο κ. Γκιουλέκας, ότι ο γιος του ηρωικού λοχία, Δ. Ίτσιου ο οποίος στον πόλεμο ήταν 4 ετών, βρίσκεται στο χωριό. Αμέσως ο Γερμανός ζητά να τον δει και μόλις τον συνάντησε του έδωσε δύο φωτογραφίες στις οποίες αποτυπώνονται η εκτέλεση του πατέρα του.

Πώς γράφτηκε ο ύμνος του '40 «Παιδιά της Ελλάδος παιδιά»

Η φωνή που ταυτίστηκε με τις μάχες και τον ηρωισμό των φαντάρων του ηρωϊκού έπους είναι της τραγουδίστριας Σοφίας Βέμπο.
Ο Κ. Γκιουλέκας υπήρξε πνευματικό παιδί της Βέμπο και του συζύγου της Μίμη Τραϊφόρου και σε μια μεγάλη προθήκη βρίσκονται διάφορα αντικείμενα της τραγουδίστριας όπως τα σκουλαρίκια που φορούσε το βράδυ που για πρώτη φορά ερμήνευσε τον ύμνο του έπους του ΄40, το «Παιδιά της Ελλάδος παιδιά» που γράφτηκε τον Νοέμβριο του 1940.
Τα σκουλαρίκια και άλλα προσωπικά αντικείμενα της Σοφίας Βέμπο - Sputnik Ελλάδα, 1920, 25.10.2021
Τα σκουλαρίκια και άλλα προσωπικά αντικείμενα της Σοφίας Βέμπο
«Η Σοφία Βέμπο βρίσκεται στο θέατρο Μοντιάλ. Έχει ξεκινήσει ο πόλεμος και εκεί βρίσκεται και ο μετέπειτα σύζυγος της ο θεατρικός συγγραφέας, Μίκης Τραϊφόρος. Οι δυο τους δεν είχαν καθόλου καλές σχέσεις γιατί είχε προηγηθεί ένα επεισόδιο που τους είχε ψυχράνει. Βρισκόμενοι όμως και οι δύο στον ίδιο θίασο -τότε ανέβαζαν πολεμικές επιθεωρήσεις- η Βέμπο συναντά στα καμαρίνια τον Τραϊφόρο και του να της γράψει ένα πολεμικό τραγούδι πάνω σε μια επιτυχία της την Ζεχρά που την είχε μελοποιήσει ο Μιχάλης Σογιούλ. Πράγματι ο Τραϊφόρος έγραψε το τραγούδι που είναι το γνωστό "Παιδιά της Ελλάδος, παιδιά"» αφηγείται ο κ. Γκιουλέκας.
Ο Τραϊφόρος πάει στη Βέμπο τους στίχους του πολεμικού τραγουδιού γραμμένους σε ένα χαρτί και της λέει «Δεσποινίς Βέμπο μου ζητήσατε το τραγούδι, το έχω έτοιμο».
«Η Σοφία Βέμπο το πήρε, το διάβασε και ανέβηκε στη σκηνή. Στο πιάνο ήταν ο μουσικοσυνθέτης Μιχάλης Σογιούλ και μπροστά στις πρώτες θέσεις των θεατών βρίσκονταν οι πρώτοι τραυματισμένοι φαντάροι μας -κάποιοι με ακρωτηριασμένα άκρα- που είχαν επιστρέψει από τον πόλεμο. Η Βέμπο γυρνά και λέει στον Σογιούλ που καθόταν στο πιάνο "πιάσε τη Ζεχρά". Μόνο που η Βέμπο δεν λέει τα λόγια του ερωτικού τραγουδιού, αλλά διαβάζει από το χαρτί τους στίχους του Τραϊφόρου, το "Παιδιά της Ελλάδος παιδιά". Οι φαντάροι ξέσπασαν από χαρά και της φώναζαν "τραγούδα Σοφία μας, όταν τραγουδάς δεν νιώθουμε πόνο στα πόδια μας". Η Βέμπο δεν μπόρεσε να ολοκληρώσει το τραγούδι και έβαλε τα κλάματα και ο Σογιούλ βλέποντας την να κλαίει με αναφιλητά άρχισε να παίζει στο πιάνο τον εθνικό μας ύμνο» καταλήγει ο κ. Γκιουλέκας.
sputniknews.gr
Νεότερη Παλαιότερη